Chegamos ó artigo número 100 deste blog cun breve percorrido pola memoria gráfica de Ribeira, a cidade arredor da cal xira a vida do noso concello.
Seguir lendo “Ribeira, ollando atrás”Ribeira, ollando atrás
Historia de Carreira – Libro
Realizado entre os anos 2004 e 2007, en decembro deste último ano publicase a primeira edición do libro Historia de Carreira.
Seguir lendo “Historia de Carreira – Libro”A creación da parroquia de Castiñeiras
No século XX, a freguesía de San Paio de Carreira perdeu unha grande parte da súa ampla extensión, a cal estaba demarcada polos apeos de lindeiros establecidos na Alta Idade Media.
Seguir lendo “A creación da parroquia de Castiñeiras”Un proxecto social fallido
A mediados do século pasado impulsouse un proxecto do Instituto Social de la Marina destinado á construción dun conxunto de vivendas protexidas no lugar da Tasca, preto do porto de Aguiño.
Seguir lendo “Un proxecto social fallido”Unha imaxe con Historia
Conservase unha tarxeta postal da década do 1920 que ofrece unha valiosa panorámica histórica do centro urban de Carreira, tomada dende os campos do lugar de Listres.
Seguir lendo “Unha imaxe con Historia”Reflexións (V)
Autor: Francisco Sánchez Fraga. Outubro 2025.
NÁUFRAGOS DE CARREIRA.
Encerrada por Artes, Ribeira, Castiñeiras y Aguiño, Carreira se asoma a la ensenada de Corrubedo por las playas de Castro y Anguieiro, desde allí, la playa de Area Secada y la de A Cobasa salían al mar en los años cincuenta las dornas de los pescadores de Carreira.
Seguir lendo “Reflexións (V)”Reflexións (IV)
Autor: Ciprian Rivas Fernández. Outubro 2025.
O MONTE DA CIDADE; UN CASTRO DA IDADE DE FERRO PARA SEGUIR INVESTIGANDO.
Saíndo de Aguiño podes tomar distintas rutas para desprazarte ao Monte Castro ou como é coñecido entre nós, Monte da Cidade ou da Cidá. Unha delas pode ser Barrio da Cruz, Braña do Muro, Parte al Río, Muiños de Amendo, O Vilar, Casan Lobo ou Casal Lobo e de aí todo cara ao monte.
Seguir lendo “Reflexións (IV)”Reflexións (III)
Autor: Manuel Polo Aparisi. Outubro 2025.
EL LAVADERO DE FAUNA.
Hubo un tiempo en que existió un lavadero de ropa en la aldea de Amendo. Era este un punto de encuentro de las vecinas, un lugar de asueto mientras se compartían las tareas domésticas, un espacio para compartir vivencias, para el consejo, para la transmisión de conocimientos de madres a hijas y entre vecinas.
Seguir lendo “Reflexións (III)”Reflexións (II)
Autor: Fernando Cabeza Quiles. Agosto 2025.
CANDO A PARROQUIA DE SANTA UXÍA DE CARREIRA PERDEU A SÚA ADVOCACIÓN PARA DARLLA Á DE RIBEIRA.
Sabemos, pola documentación antiga, que a actual parroquia de San Paio de Carreira se chamaba a principios do século XIII, antes de que se crease a de Ribeira, Santa Uxía de Carreira.
Seguir lendo “Reflexións (II)”Reflexións (I)
Autor: Juan Manuel Pérez Río. Agosto 2025.
¿QUE ME DICES DE CARREIRA?
Carreira es algo que llevo y llevaré siempre conmigo, a pesar del tiempo y la distancia. ¡Siempre es un placer recordarla! Recuerdo con cariño cómo caminaba por las mañanas y respiraba ese olor a tierra húmeda tan característico de Galicia.
Seguir lendo “Reflexións (I)”D. Manuel de Acuña y Malvar (e III)
O que fóra cura párroco de Carreira entre os anos 1789 e 1792, D. Manuel de Acuña y Malvar, do cal xa se fixo referencia en diversos artigos deste blog, tivo unha vida intensa e destacada no ámbito eclesiástico, político e social durante a época comprendida entre finais do século XVIII e a primeira metade do século XIX.
Seguir lendo “D. Manuel de Acuña y Malvar (e III)”Recunchos do tempo
Presentamos unha selección de imaxes históricas da parroquia de San Paio de Carreira. Dado o escaso rexistro visual das nosas rúas, vivendas e paisaxes no pasado, estas fotografías, retocadas e melloradas dixitalmente, permiten ofrecer unha visión de épocas anteriores na súa mellor calidade.
Seguir lendo “Recunchos do tempo”Un desastre ecolóxico condenado á impunidade
O mércores 13 de novembro do ano 2002, o petroleiro de operacións na sombra (*) Prestige, que transportaba aproximadamente 77.000 toneladas de fuel óleo, iniciou o que sería un dos maiores desastres ambientais da historia do noso castigado planeta.
Seguir lendo “Un desastre ecolóxico condenado á impunidade”Houbo unha vez dous irmáns de Frións…
… que a mediados dos anos oitenta do pasado século ficharon polo Carreira CF, o único equipo de fútbol da parroquia, e comezaron a facer maxia co balón. Aínda que o fútbol é un deporte de once contra once, o xogo daqueles dous rapaces bastaba, por veces, para decantar os partidos: regates imposibles, pases medidos con técnica e mestría e potentes disparos a portería. Así nacía un mito.
Seguir lendo “Houbo unha vez dous irmáns de Frións…”Arribada forzosa en tempos de guerra
A goleta era un navío de vela, lixeiro, xeralmente de dous paus, ben disposto para levar mercadorías de pouco peso e grande valor, e afamado pola súa velocidade e maniobrabilidade, que lle permitía librarse de corsarios e outras embarcacións de guerra no caso de verse ameazado.
Seguir lendo “Arribada forzosa en tempos de guerra”Citas xeográficas en obras históricas
Recollemos unha selección de artigos nos que se fai referencia á parroquia en libros históricos de xeografía. A partir da análise destas obras, pode afirmarse que, malia algúns erros menores que se detectan en case tódolos textos, a descrición do termo parroquial é, en xeral, bastante precisa. Estas obras ofrecen información valiosa e de grande interese para os lectores actuais, especialmente nas edicións previas ó século XX
Seguir lendo “Citas xeográficas en obras históricas”Directriz arcebispal secreta
Orde do Cardeal Arcebispo de Compostela, D. José María Martín de Herrera, enviada polo cura párroco de Carreira D. Felipe Augusto Rivera (daquela Arcipreste de Postmarcos de Abaixo), ó seu homólogo de San Pedro de Muro, sobre as comidas de precepto, onde se establecen unha serie de regras ca intención de evitar críticas ou escándalos entre os fieis e asegurar a disciplina nas prácticas relixiosas.
Seguir lendo “Directriz arcebispal secreta”Topónimos singulares e distintivos
Partindo novamente da excelente obra publicada no ano 2022 polo autor Fernando Cabeza Quiles, titulada Toponimia de Ribeira, presentamos a continuación unha análise sobre a posible orixe dalgúns topónimos singulares da parroquia de San Paio de Carreira. Estes nomes, presentes desde tempos inmemoriais, destacan pola súa excepcionalidade, sendo practicamente únicos non só no ámbito da xeografía española, senón posiblemente tamén a nivel mundial.
Seguir lendo “Topónimos singulares e distintivos”Un templo entre a lenda e a historia
Hoxe, 9 de xuño, celébrase en Carreira a festividade da Virxe da Guía, unha data cambiante que, segundo a tradición, ten lugar cincuenta días despois do luns de Pentecostés. Esta celebración mantense viva dende hai séculos, cun fondo vencello á devoción mariñeira e ás tradicións locais.
Seguir lendo “Un templo entre a lenda e a historia”As escolas no século XIX
Recén rematado o réxime franquista, no termo parroquial de San Paio de Carreira había escolas unitarias nos lugares de Vixán, A Graña, O Vilar, Laxes, A Mámoa, Frións, e no centro urbano estaban as catro da Capela e Campos, completando ata un total de 10 pequenas escolas mixtas.
Seguir lendo “As escolas no século XIX”O cura Vilacova e o cobro das oblatas
Don Manuel Antonio Vilacova García, cura párroco de carreira dende o 1849 ata o 1884, chegou á parroquia no mes de outubro do ano 1847 exercendo de ecónomo, e así estivo ata o ano 1849 no cal pasou a dirixir a mesma. Era natural da parroquia de San Xoán de Ortoño, en Ames. Mentres foi ecónomo viveu no lugar do Outeiro, e cando pasou a párroco arranxou reitoral de Sampaio para irse vivir alí.
Seguir lendo “O cura Vilacova e o cobro das oblatas”Resultados de referendos electorais
A continuación expóñense os resultados dos diversos referendos electorais celebrados no Reino de España dende o comezo da actual etapa democrática. A información recompilada corresponde unicamente ó ámbito parroquial de Carreira; porén, a análise comparativa cos resultados obtidos a nivel de Galicia e do conxunto do Reino permite inferir que as tendencias manifestadas nesta parroquia se sitúan en liñas xerais na media.
Seguir lendo “Resultados de referendos electorais”Medio século de paixón e fútbol
O fútbol, recoñecido como o deporte máis popular a nivel mundial, ten as súas orixes nas antigas civilizacións, onde xa se practicaban xogos de pelota con características similares ás do fútbol moderno. Neste contexto, o Carreira C.F., presente de maneira informal desde os anos sesenta do século XX, foi legalmente constituído no ano 1976.
Seguir lendo “Medio século de paixón e fútbol”Unha vida entre acordes e ritmos
Nunha contorna privilexiada, a carón da lagoa e con impresionantes vistas ó bravo océano Atlántico, naceu e creceu Ramón Lestayo, máis coñecido no seu Vixán natal como Ramón de Emilia. Este escenario natural cheo de vida marcou os seus primeiros anos, nos cales desenvolvería unha paixón que definiría a súa vida: a música.
Seguir lendo “Unha vida entre acordes e ritmos”Fai 45 anos da visita dun cisne
No mes de decembro do ano 1979, un magnífico exemplar de cisne cantor (Cygnus cygnus) fixo acto de presenza na lagoa de Vixán, engalanando ca súa beleza esta xa de por sí fermosa contorna natural.
Seguir lendo “Fai 45 anos da visita dun cisne”Estudo artístico dunha parroquia
No mes de abril do ano 2003, a revista cultural Raigame, editada pola Deputación de Ourense, publicou un artigo da historiadora María Dolores Villaverde Solar, no que presentaba o seu estudo artístico sobre os altares da igrexa parroquial de San Paio de Carreira.
Seguir lendo “Estudo artístico dunha parroquia”Traxedia nas pedras do Rinchador; o Cartagena nº3
Tal día coma hoxe de fai 80 anos, na noite do 7 ó 8 de abril do 1945, o cerqueiro de Aguiño Cartagena Nº 3 afundiu nos Baixos de Corrubedo, concretamente na pedra do Rinchador, nunha das maiores traxedias mariñas da historia de Galicia.
Seguir lendo “Traxedia nas pedras do Rinchador; o Cartagena nº3”O parque natural e a lagoa de Vixán
O Parque Natural do Complexo Dunar de Corrubedo e Lagoas de Carregal e Vixán, situado no estremo sur oeste da península do Barbanza, abrangue 996,25 hectáreas e ven a ser un dos enclaves naturais máis valiosos de Galicia. Declarado parque natural o 5 de xuño do 1992, un ano despois os seus espazos húmidos foron incluídos na Convención Internacional de Ramsar.
Seguir lendo “O parque natural e a lagoa de Vixán”D. Manuel de Acuña y Malvar (II)
Tal día coma hoxe, un sábado de fai 180 anos, falecía na súa granxa de La Soledad, D. Manuel Ignacio de Acuña y Malvar, quen fora cura párroco de San Paio de Carreira dende o ano 1789 ata o 1792, crego este o cal deixou unha profunda pegada nesta terra.
Seguir lendo “D. Manuel de Acuña y Malvar (II)”Dornas en América
Fai uns meses, xa falamos neste blog de Luis Fco. Crujeiras Millet, veciño de Vixán afincado nos Estados Unidos de América, destacado pola súa habilidade e dedicación como construtor profesional de maquetas artesanais de embarcacións. As súa precisas e detalladas recreacións náuticas atópanse expostas en diversos museos de toda Galicia, onde reciben o recoñecemento e admiración de expertos e visitantes.
Seguir lendo “Dornas en América”Galeguismo na Segunda República
A finais do breve período republicano polo que pasou España na terceira década do século XX, constituíase na parroquia o Grupo Galeguista de Carreira, asociación política local independente, a cal se rexía polos principios e programa do Partido Galeguista de Castelao.
Seguir lendo “Galeguismo na Segunda República”Cruces de pedra
A tradición artesanal das cruces de pedra presente en toda Galicia, tamén ten a súa representación na parroquia de Carreira con tres elementos situados nos lugares do Cruceiro, Frións e Sampaio. A característica común deles é que os tres son do tipo de crucifixo, sen capeliñas, é dicir, a forma máis sinxela e característica dun cruceiro.
Seguir lendo “Cruces de pedra”Axuntamento Constitucional no século XIX
Durante o período do Trienio Liberal, tralo restablecemento da Constitución de Cádiz, e segundo o seu artigo 310 que obrigaba a tódalas poboacións con máis de 1000 almas a constituírse en Axuntamento, o 7 de xullo do 1821 establécese oficialmente o Ayuntamiento Constitucional de Carreira, encadrado no Partido Xudicial de Noia. Este concello só perdurou un curto período de tempo ata a reforma administrativa do ano 1835, a cal delimitou a nova organización política vixente na actualidade.
Seguir lendo “Axuntamento Constitucional no século XIX”A voz que conquistou Galicia
Manuel Blanco Fernández, coñecido artisticamente como Manolito el Pescador, naceu no ano 1946 no lugar de Deán Grande, en Ribeira, no seo dunha familia humilde, e xa dende moi novo a vida púxolle obstáculos no seu camiño, pois perdeu ó seu pai cando apenas tiña un ano. Practicamente ó pouco de nacer a súa familia trasladouse a Carreira, parroquia onde Manuel pasaría a súa infancia e xuventude, e onde sendo mozo, se dedicou a pescar co seu abuelo materno nunha pequena dorna dende o porto de Aguiño.
Seguir lendo “A voz que conquistou Galicia”O afundimento do Santa Isabel
Un dos acontecementos máis tristes e dramáticos de Carreira e de Galicia en xeral, tivo lugar a noite do 1 ó 2 de xaneiro do ano 1921, cando o vapor-correo Santa Isabel, de 89 metros de longo, cunha pasaxe de 202 persoas e unha tripulación de 84, afundiu logo de bater nas rochas a carón da illa de Sálvora no medio dun forte temporal, morrendo 213 persoas.
Seguir lendo “O afundimento do Santa Isabel”O derradeiro mestre da forxa
Nun artigo de José Manuel Pena publicado na sección Barbanza da Voz de Galicia fai 40 anos, podíamos ver a quen foi o derradeiro artesán profesional do ferro que houbo na parroquia de Carreira, José Filgueira Parada, coñecido popularmente como José o Ferreiro.
Seguir lendo “O derradeiro mestre da forxa”Sancte Eugenie de Carraria
Este topónimo, o máis antigo coñecido documentalmente no que se menciona a parroquia, aparece rexistrado no Tombo de Toxos Outos. Este libro é unha compilación realizada polos monxes do mosteiro de San Xusto de Toxos Outos no ano 1289, nunha época en que o abade do mosteiro era un tal Sancho Eanes.
Seguir lendo “Sancte Eugenie de Carraria”D. Manuel de Acuña y Malvar (I)
Iniciamos neste blog unha serie de artigos adicados a unha figura que, sen dúbida, pode considerarse o persoeiro máis relevante na historia da parroquia de San Paio de Carreira; Don Manuel de Acuña y Malvar. Nomeado cura párroco desta freguesía no ano 1789, permaneceu á fronte da mesma durante tan só catro escasos anos, ata o 1792. Porén, o impacto da súa obra foi tal que a súa pegada perdura ata os nosos días, malia continuar sendo unha figura amplamente descoñecida entre os habitantes de Carreira e as súa contorna.
Seguir lendo “D. Manuel de Acuña y Malvar (I)”Unha mobilización histórica
Poucas veces na historia, os veciños de Carreira e Aguiño se mobilizaron de maneira tan contundente coma nos anos 1981 e 82. Todo comezou cando o daquela Ministerio de Obras Públicas y Urbanismo (MOPU), propuxo instalar unha antena de transmisión de sinais vermellas do sistema de posicionamento Decca Navigator no lugar de Anquieiro, preto da lagoa de Vixán, unha área que hoxendía forma parte do Parque Natural.
Seguir lendo “Unha mobilización histórica”Os muíños do rego do Vilar
No ano 1753, o Catastro de Ensenada rexistraba nesta parroquia dezaseis muíños fariñeiros de cubo con dezasete moas negras. Poucos anos despois construíronse dous máis, sumando un total de dezaoito. Estes muíños hidráulicos, característicos da zona dende o século XVII ca introdución do millo gordo procedente de América, proliferaron debido ó illamento da parroquia, que obrigaba ós veciños a autoabastecerse de fariña ante a falla de mercados e de recursos económicos.
Seguir lendo “Os muíños do rego do Vilar”Liber Tenencie de Horro
Tamén coñecido como Memorial de Facenda, Rendas e Pensións da Antiga Tenencia do Hórreo, o Liber Tenencie de Horro é un documento redactado en lingua galega no ano 1438, no cal se recollen datos administrativos relacionados cos décimos eclesiásticos da antiga Tenencia do Hórreo.
Seguir lendo “Liber Tenencie de Horro”Doazón do arcebispo D. Lope de Mendoza
Nado en Sevilla no ano 1363, Don Lope de Mendoza foi nomeado bispo de Mondoñedo no ano 1393, e arredor do 1399 designado arcebispo de Santiago de Compostela, cargo que desempeñou ata o seu falecemento no ano 1445. O seu pontificado de 46 anos é ata o de agora, o máis longo da historia da Igrexa Compostelana.
Seguir lendo “Doazón do arcebispo D. Lope de Mendoza”Proxecto dunha almadraba en Sálvora
O proxecto para a creación dunha pesqueira de atúns na illa de Sálvora foi ideado no ano 1790 por D. Juan José Caamaño y Pardo de Cela, conde de Maceda, cabaleiro da Orde de Malta e ilustrado ferrolán de gran relevancia no eido económico e social.
Seguir lendo “Proxecto dunha almadraba en Sálvora”Relación de párrocos de Carreira
Presentamos aquí una relación dos curas párrocos que houbo nos últimos cinco séculos na freguesía de San Paio de Carreira, os cales quedaron rexistrados en diversos documentos eclesiásticos que se atopan no Arquivo Histórico Diocesano de Santiago de Compostela.
Seguir lendo “Relación de párrocos de Carreira”Padrón de habitantes do ano 1580
En resposta a unha solicitude do rei Felipe II datada a finais de marzo do 1580, o señor xuíz Ginés Galindo foi designado para realizar un censo de habitantes na freguesía de San Paio de Carreira.
Seguir lendo “Padrón de habitantes do ano 1580”Perda de biodiversidade na lagoa de Vixán
Un artigo publicado en novembro do ano 2010 na revista especializada Quercus, realizado polo investigador e biólogo valenciano Manuel Polo Aparisi, presentaba o resumo dun estudo que confirmaba algo que xa se intuía dende facía algún tempo: a perda de biodiversidade na lagoa de Vixán.
Seguir lendo “Perda de biodiversidade na lagoa de Vixán”Un pioneiro na divulgación do patrimonio
Domingo Regueira González foi un precursor na divulgación da prehistoria e arqueoloxía na comarca da Barbanza. Dende moi novo, amosou un profundo interese polo coñecemento e a investigación de xacementos arqueolóxicos esquecidos da nosa terra, unha labor que quedou reflectida nas pequenas pero imprescindibles obras que publicou nos anos oitenta do pasado século.
Seguir lendo “Un pioneiro na divulgación do patrimonio”Cartografía Histórica (II)
Na cabeceira deste artigo presentamos unha parte da Carta de la Ría de Arosa, levantada entre os anos 1904 a 1906 pola Comisión Hidrográfica a bordo do vapor de guerra Urania, e publicada no ano 1910 en Madrid.
Seguir lendo “Cartografía Histórica (II)”Felipe II e a venda do Couto de Carreira
No século XVI, o rei Felipe II de España comisionou a un xuíz chamado Ginés Galindo para levar a cabo unha serie de tarefas administrativas relacionadas co Couto de Carreira, pertencente este á Igrexa Compostelana, ante a posible compra do mesmo por Nicolao de Grimaldo (Niccolò Grimaldi “Il signor monarca” – 1524-1593), Principe de Salerno, Duque de Eboli, Marqués de Diano e banqueiro persoal do todo poderoso rei.
Seguir lendo “Felipe II e a venda do Couto de Carreira”Prehistoria e folklore da Barbanza
Posiblemente existan investigacións previas que descoñecemos, pero o primeiro gran estudo científico documentado sobre o castro do monte da Cidá aparece nun artigo publicado na revista Nós no ano 1927, onde tamén se analizan diversos achados arqueolóxicos da comarca da Barbanza.
Seguir lendo “Prehistoria e folklore da Barbanza”